Mijn moment – 2018

“Mijn moment” is de site van Henk-Jan Winkeldermaar/Punkmedia waarop bloggers terugblikken op hun jaar. Daar word je voor uitgenodigd en aangezien ik nog niet eens tot de D-list van bloggers behoor zal die vraag er wel nooit komen. Ik kaap hier dus die titel.

Een jaar en vier dagen geleden verruilde ik Amsterdam voor Maastricht. Die gebeurtenis zorgt voor een aanhoudende stroom momenten, Ik verwonder en verblijd mij dagelijks over mijn nieuwe habitat. Ik woon in mijn eigen vakantie. De uitbundigheid van de kerkklokken vanochtend, het is eerste kerstdag, illustreerden de continue herinnering dat ik nu in dit buitenland woon en dat zou mijn ogenblik voor dit jaar kunnen zijn, maar ik hoop dat die stroom van verwondering en blijdschap niet stopt. Het is een continuüm, geen moment.

Het moment

Na het abrupt stoppen van mijn carrière als front-end developer, het gedwongen moeten beëindigen van mijn webfietsenhandel en de daarop volgende periode van sikkeneuren en chagrijnen, begon ik op zondag 19 juli 2015 om kwart over tien ‘s ochtend met het schrijven van het boek “Op zoek naar Jan de Groot”. Een proces van maandenlang intensief werken afgewisseld met lange periodes van grootse luiheid leverden een incompleet verhaal op waarvan ik na 300 geschreven pagina’s nog niet wist wat het plot zou moeten zijn. Nadat de verhuizing, herinrichting en inburgering hier in het zuiden het volgende gat in de voortgang had geslagen, kwam ergens in juni de realisatie dat de datum waarop het werkstuk het driejarig bestaan zou vieren heel snel naderde. Nog zes weken en vijftig pagina’s dan kon het precies op die verjaardag klaar zijn. Het werden drieeneneenhalve maand, 200 pagina’s, maar met een sluitend plot. Het manuscript mocht de deur uit naar de literaire agenten. Een reis waar het nog steeds mee bezig is.

“Ik kan schrijven,” was de realisatie nadat de laatste punt getypt was. Het moment.

Copy en Concept

Tussen 1980 en 2000 heb ik in verschillende hoedanigheden mij aan de beeldende kant van de reclame bevonden, vaak gezeten tegenover een copywriter. Nu de tijd om de stoelen te wisselen. Schrijven in dienst van de marketing-communicatie. Het SEO handige domein copyenconcept.nl bleek beschikbaar en daarna werd het onderzoek, voorbereiden, potentiële klanten zoeken, het netwerk uitbouwen. De visitekaartjes liggen bij de drukker.

Het moment van 2018 gaat in het volgende jaar materialiseren, ik kijk al uit naar de plezierige stress die ik zo lang gemist heb en ik ga mijn slagen maken in de technische B-to-B. Een gaschromatograaf is spannender dan mayonaise, hoewel ik dat laatste zeker niet ga schuwen en er ongetwijfeld een ambachtelijke fabrikant daarvan hier in de Limburgse heuvels te vinden is. Pindakaas, cloudservices, appelstroop, biopolymeren.

Het moment van drie jaar geleden, de realisatie dat er een boek geschreven moest worden, heeft naar het moment van dit jaar geleid. Ik kan schrijven.

Op zoek naar een agent

Het verhaal is geschreven, dus nu ligt er een manuscript. Een pak papier van bijna 500 vellen, dat een boek wil worden. De meest voor de hand liggende stap is om het op te sturen naar uitgeverijen, zodat na een aantal afwijzingen er een gevonden wordt die de commerciële mogelijkheden erkent en het uitgeeft. Het uitgeverijwezen kent een grote complexiteit. Uitgevers hebben fondsen die zich specialiseren op genres, die op hun beurt het moeten doen met een budget dat niet oneindig is. Het gerucht gaat dat het gemiddelde boekenbedrijf zo’n 1200 manuscripten per jaar ontvangt waarvan ongeveer 1 procent daadwerkelijk met een drukpers in aanraking komt. Om het niet tot schieten met hagel te laten verworden, die ook nog eens gepaard gaat met aanzienlijke print- en portokosten, zou een uitgebreid onderzoek noodzakelijk zijn. Grote delen van mijn freelance bestaan zijn bepaald door agenten, headhunters, recruitmentbureaus, talent scouts en andere met modieuze namen behangen bemiddelaars. Deze vertegenwoordigers rekenen uiteraard percentages die varieren tussen uitermate redelijk en volslagen absurd, maar onder de streep blijft er altijd een bedrag over dat hoger is dan ik met mijn persoonlijke verkoop zou kunnen bereiken. De keuze om een literair agent te zoeken ligt dus om een aantal redenen voor de hand. Bijkomend voordeel is dat, waar utgeverijen het werk graag op papier willen hebben om de zweem van mogelijk plagiaat te vermijden, agentschappen er geen bezwaar tegen hebben om het schrijfsel in digitale vorm te ontvangen. Als er uit die hoek iets verdachts zou verschijnen zou de reputatieschade groot zijn. En dat spaart postzegels, pakpapier en een gang naar de printshop.

Zo simpel is het dus, of … ?

genres keuze stressHet indienen van een manuscript dient vergezeld te gaan van zaken als een persoonsbeschrijving en een synopsis. Dan ontstaan de variaties. De een wil het hele verhaal, de ander een deel en de derde wil het strikt gelimiteerd hebben op vijftig pagina’s. Corps 12 als vereiste lettermaat op regelafstand anderhalf is vrij universeel, dat geldt niet voor het gevraagde lettertype. Times Roman, Times New Roman en Tahoma zijn enkele varianten die ik ben tegengekomen. Als dit alles zou zijn wat gevraagd wordt is de hoeveelheid vereiste arbeid te overzien. De laatste agent die ik van mijn volume heb voorzien wilde nog iets meer weten en dat ontaardde wel in werk. Dat ze een titel wil weten is begrijpelijk, maar dan volgt de vraag welk genre het is waarbij ik kan kiezen uit een uitklapmenu met 31 vermeldingen. Religie, management en young adult vallen uiteraard af evenals populaire psychologie, waarna twijfel ik tussen literaire fictie en commerciële roman. Het eerste lijkt me iets te pretentieus. Het geschatte aantal woorden is eenvoudig; mijn tekstverwerker heeft dat bijgehouden. 208.546. Omschrijving doelgroep. Ik heb werkelijk geen flauw idee. Ik heb er geen voor ogen gehad toen ik mijn verhaal schreef. Vakantiegangers met een afgeronde HAVO-opleiding? Vrouwen boven de vijfendertig met uitzonderlijke mooie benen? Bouwvakkers met een afgebroken filosofiestudie? Ik laat het maar leeg. “Beschrijving personages, locaties, onderwerpen en thema’s” Personages en locaties is relatief eenvoudig als ik me beperk tot de hoofdpersonen en Schotland, Amsterdam en Maastricht. Onderwerpen en thema’s vereist een analyse van mijn eigen werk, waar ik me nog niet aan geweid heb. Geld, auto’s, lekker eten en heel veel witte wijn dekt de lading wel grotendeels, maar ik moet dat ingewikkelder maken om een schijn van intellectualiteit te wekken. Het verhaal gaat over keuzes en het lukt omdat tot honderdvijftig woorden om te ouwehoeren. Er mogen plaatjes bij en gelukkig heb ik een paar tekeningen liggen die voor het boek gemaakt zijn en dan na twee dagen noeste arbeid kan ik op de knop verzenden drukken.

Waarom zou je ging ik een boek schrijven?

Ik heb een vriendin die me altijd vertelde dat iedereen haar zei dat ze een boek moest schrijven over haar leven. Dat leven leek alles te omvatten; drama, de diepste dalen, de hoogste hoogtepunten omlijst met grappige en minder grappige anekdotes. Ze kon er prachtig over vertellen. Dus ja, dat zou zo maar eens een mooi boek kunnen worden.

De jaren schreden voort en de mededeling dat ze toch eens een boek moest schrijven verwerd tot een tantrum. Ze zou het moeten doen, maar het boek kwam er niet. Op een avond kwam het onderwerp voor de zoveelste keer weer eens voorbij in een telefoongesprek. Voor de evenveelste keer heb ik haar uitgelegd waarom ze het vooral wel moest doen, maar er was een aanhoudende lijst met bezwaren. Op de een of andere manier moest ik eens kans zien om die te doorbreken.
Ik heb een vers patroon in mijn favoriete vulpen (een Waterman Hémisphère) gestopt en heb haar een brief geschreven.
Ik heb twee decennia gewerkt voor en bij reklamebureaus, jaren tegenover copywriters gezeten, ben met een schrijfster getrouwd geweest en bemoei me regelmatig met kunst. Dus over creativiteit, schrijven, de bottlenecks, de valkuilen en de blokkades heb ik wel iets zinnigs op te merken. Twaalf kantjes later, exclusief tekeningetje en gedichtje, lag er een epistel waarvan ik hoopte dat het haar schrijven in gang zou zetten. Een avondwandeling naar de brievenbus sloot die avond af.

En toen ik

“Als je het nou allemaal zo goed weet, van den Boogaard, waarom schrijf je niet?” was mijn eerste gedachte de volgende ochtend. Na een paar koppen koffie heb ik mij om kwart over tien ‘s ochtend op 19 juli 2015 achter het toetsenbord gezet. Zonder enig idee en alleen met een eerste zin. “Er wordt geklopt”. Al snel ontstond de gedachte over de man die geen keuzes kon maken voor zijn toekomst en dat hij die in Schotland moest gaan zoeken. Verder was er geen plot, geen verhaallijn en vooral geen plan.
Wat volgde was een avontuur. Het boek ging niet alleen over een reis, het nam me mee op reis, naar pagina’s waarvan ik het bestaan nooit vermoed had. Drie jaar en twee maanden later is het verhaal af. Nog enige correctie en kleine herschrijfsels moeten gepleegd worden, maar 208.000 woorden staan min of meer in de goede volgorde.

Zij is, hoewel het nog een tijd geduurd heeft, begonnen met haar eigen reis.

Op zoek naar Jan de Groot. Het boek.

De ouders van Dirk en Bert-Jan overlijden op hoge leeftijd. De erfenis blijkt veel complexer dan aanvankelijk verwacht en het vermogen van beide groeit. Bert-Jan zal waarschijnlijk een nieuwe auto kopen en een serre laten bouwen. Voor Dirk liggen de zaken wat moeilijker. Hij kan nu, binnen grenzen, de rest van zijn leven gaan doen wat hij wil. Een vraag waar hij niet direct antwoord op weet.
Kaart van SchotlandHij huurt een camper en reist af naar Schotland in de verwachting dat hij daar de ideeën en antwoorden zal krijgen oor dit dilemma.

Na de eerste dagen als toerist te hebben doorgebracht gaan zaken fout. Een kapot navigatiesysteem en een val van een berg in oprukkend noodweer zijn slechts de aankondiging van grotere drama’s.

Gedesillusioneerd keert hij weer terug naar Amsterdam, waar hij geen kans ziet om zich over de rampzalige gebeurtenissen heen te zetten en nog steeds geen antwoord heeft op de vraag hoe hij zijn toekomst gaat vormgeven. Het gaat niet goed met Dirk. Zijn broer, wiens leven ook een paar onverwachte wendingen heeft genomen, ziet kans om hem uit het dal te trekken.

Een verhuizing en hernieuwde activiteiten doen hem het doorstane leed vergeten. Het lijkt er zelfs op dat hij toch zijn bestemming gevonden heeft. Dan duikt het recente verleden weer op …